Sözleşme Büyüklüğü Nedir?

Sözleşme büyüklüğü, bir vadeli işlem veya opsiyon sözleşmesinin temsil ettiği dayanak varlık miktarıdır. Sözleşme çarpanı olarak da adlandırılan bu değer, bir kontratın parasal büyüklüğünü ve kâr/zarar hesaplamasını doğrudan belirler.

VİOP Sözleşme Büyüklükleri

SözleşmeDayanak VarlıkÇarpan1 Puan Değişim
BIST 30 VadeliBIST 30 EndeksiEndeks x 1.000 TL1.000 TL
Mini BIST 30BIST 30 EndeksiEndeks x 100 TL100 TL
USD/TL VadeliABD Doları/TL1.000 USD1.000 TL*
EUR/TL VadeliEuro/TL1.000 EUR1.000 TL*
Altın VadeliGram Altın1 gram1 TL
Pay VadeliHisse Senedi100 adet hisse100 TL*

* Değerler yaklaşık olup kur ve fiyat değişimlerine göre farklılık gösterebilir.

Sözleşme Değeri Nasıl Hesaplanır?

Bir sözleşmenin toplam parasal değeri şu formülle hesaplanır:

Sözleşme Değeri = Fiyat x Çarpan x Adet

Örnek: BIST 30 Vadeli İşlem

  • BIST 30 fiyatı: 10.500 puan
  • Çarpan: 1.000 TL
  • 1 kontrat değeri: 10.500 x 1.000 = 10.500.000 TL
  • 1 puanlık hareket = 1.000 TL kâr veya zarar

Neden Önemlidir?

  • Risk yönetimi: Sözleşme büyüklüğü, pozisyonunuzun toplam riskini belirler
  • Teminat hesabı: Gerekli teminat miktarı sözleşme değerine bağlıdır
  • Kâr/zarar: Her puan değişimi çarpan kadar etki yapar
  • Kaldıraç etkisi: Küçük teminatla büyük pozisyon kontrol edilebilir

Sıkça Sorulan Sorular

Sözleşme büyüklüğü nedir?+

Sözleşme büyüklüğü, bir vadeli işlem veya opsiyon sözleşmesinin temsil ettiği dayanak varlık miktarıdır. Borsa tarafından standartlaştırılmıştır ve değiştirilemez. Örneğin: BIST 30 endeks vadeli işleminde çarpan 1.000 TL (mini: 100 TL), USD/TRY döviz vadeli işleminde 1.000 USD, pay vadeli işlemlerinde 100 adet hisse, gram altın vadeli işleminde 1 gram altındır. Sözleşme büyüklüğü, pozisyonunuzun toplam değerini ve gerekli teminatı doğrudan belirler.

Sözleşme büyüklüğü neden önemlidir?+

Sözleşme büyüklüğü, yatırım kararınızın birkaç kritik boyutunu belirler: (1) Pozisyon değeri – sözleşme büyüklüğü x fiyat = toplam pozisyon değeri. (2) Teminat gereksinimi – pozisyon değeri x teminat oranı = gerekli başlangıç teminatı. (3) Tick değeri – fiyattaki minimum değişimin TL karşılığı. (4) Risk yönetimi – her 1 puanlık hareketin portföyünüze etkisi sözleşme büyüklüğüne bağlıdır. Yanlış sözleşme büyüklüğü hesabı aşırı risk altına sokabilir.

Mini ve standart sözleşme arasındaki fark nedir?+

Standart sözleşmeler daha büyük pozisyon değeri ve daha yüksek teminat gerektirir; mini sözleşmeler ise bunun 1/10’u kadardır. Örneğin BIST 30 standart sözleşme çarpanı 1.000 TL iken mini sözleşmede 100 TL’dir. Endeks 10.000 ise: standart sözleşme değeri 10.000.000 TL, mini sözleşme değeri 1.000.000 TL olur. Mini sözleşmeler küçük sermayeli bireysel yatırımcılar için idealdir. Her iki sözleşme de aynı dayanak varlık üzerinedir ve aynı piyasa koşullarında işlem görür.

Sözleşme değeri nasıl hesaplanır?+

Sözleşme değeri = Fiyat x Sözleşme çarpanı formülüyle hesaplanır. Örnekler: BIST 30 endeks 10.000 puan x 1.000 TL çarpan = 10.000.000 TL. USD/TRY kuru 35,50 x 1.000 USD = 35.500 TL. THYAO hisse fiyatı 350 TL x 100 adet = 35.000 TL. Başlangıç teminatı = Sözleşme değeri x Teminat oranı. Örneğin %10 teminat oranıyla BIST 30 için 1.000.000 TL teminat gerekir. Mini sözleşmede ise sadece 100.000 TL. Bu hesaplamalar pozisyon büyüklüğü planlaması için kritiktir.

Birden fazla sözleşme açabilir miyim?+

Evet, teminatınız yettiği sürece birden fazla sözleşme açabilirsiniz. Aynı dayanak varlıkta birden fazla lot (sözleşme) açabileceğiniz gibi, farklı dayanak varlıklarda da eş zamanlı pozisyonlar taşıyabilirsiniz. Her sözleşme için ayrı teminat gerekir ve toplam teminat ihtiyacınız tüm açık pozisyonların toplamıdır. Ancak Borsa İstanbul tarafından belirlenen pozisyon limitleri vardır; belirli bir sözleşmede açabileceğiniz maksimum pozisyon sayısı sınırlıdır.