Opsiyon Primi Nedir?

Opsiyon primi, bir opsiyon sözleşmesini satın almak için alıcının satıcıya ödediği bedeldir. Opsiyon primi, alıcının elde ettiği hakkın (alma veya satma hakkı) fiyatıdır ve iki bileşenden oluşur: içsel değer ve zaman değeri.

Opsiyon Priminin Bileşenleri

Opsiyon Primi = İçsel Değer + Zaman Değeri

İçsel Değer

Opsiyonun şu anda kullanılması halinde sağlayacağı kâr miktarıdır.

  • Alım (Call): Spot Fiyat - Kullanım Fiyatı
  • Satım (Put): Kullanım Fiyatı - Spot Fiyat
  • Negatifse içsel değer = 0

Zaman Değeri

Vade sonuna kadar olan sürede fiyatın değişme olasılığının değeridir.

  • Vadeye kalan süre arttıkça artar
  • Vade yaklaştıkça erir (time decay)
  • Vade sonunda sıfıra iner

Opsiyon Primini Etkileyen Faktörler

FaktörCall PrimiPut Primi
Dayanak varlık fiyatı ↑↑ Artar↓ Azalır
Kullanım fiyatı ↑↓ Azalır↑ Artar
Vadeye kalan süre ↑↑ Artar↑ Artar
Volatilite ↑↑ Artar↑ Artar
Faiz oranı ↑↑ Artar↓ Azalır

Opsiyon Durumları (Moneyness)

Kârda (ITM)

İçsel değeri > 0. Hemen kullanılırsa kâr eder. Primi yüksektir.

Başabaş (ATM)

İçsel değer ≈ 0. Spot fiyat kullanım fiyatına çok yakın. Zaman değeri maksimum.

Zararda (OTM)

İçsel değer = 0. Hemen kullanılırsa zarar. Sadece zaman değerinden oluşur.

Sıkça Sorulan Sorular

Opsiyon primi nedir ve nasıl ödenir?+

Opsiyon primi, opsiyon alıcısının satıcıya ödediği bedel olup opsiyonu satın alma maliyetidir. Prim, opsiyon sözleşmesinin piyasa fiyatıdır ve arz-talep dengesine göre belirlenir. VİOP’ta prim ödemesi işlem anında gerçekleşir. Alıcı primi ödeyerek bir hak elde ederken (alma veya satma hakkı), satıcı primi gelir olarak alır ancak yükümlülük üstlenir. Prim, opsiyon alıcısının maksimum kaybını temsil eder; satıcının maksimum kazancı ise primle sınırlıdır.

Opsiyon primini hangi faktörler etkiler?+

Opsiyon primini beş temel faktör etkiler: (1) Dayanak varlık fiyatı – spot fiyat arttıkça call primi artar, put primi azalır. (2) Kullanım fiyatı – opsiyonun kârda (ITM), başabaşta (ATM) veya zararda (OTM) olması primi doğrudan etkiler. (3) Vadeye kalan süre – uzun vadeli opsiyonlar daha yüksek primlidir (zaman değeri). (4) Volatilite – yüksek volatilite her iki opsiyon türünün de primini artırır. (5) Faiz oranı – yüksek faiz call primini artırır, put primini azaltır. Bu faktörler Greeks (Δ, Γ, Θ, V, ρ) ile ölçülr.

İçsel değer ve zaman değeri nedir?+

Opsiyon primi = İçsel değer + Zaman değeri. İçsel değer, opsiyonun şu anda kullanılsa elde edilecek kârdır. Call için: max(Spot fiyat - Kullanım fiyatı, 0). Put için: max(Kullanım fiyatı - Spot fiyat, 0). Zararda (OTM) opsiyonların içsel değeri sıfırdır. Zaman değeri ise primi içsel değerin üzerine taşıyan kısımdır; vade uzunluğu ve volatiliteye bağlıdır. Vade yaklaştıkça zaman değeri hızlanarak erir (theta decay). Bu nedenle opsiyon alıcıları zaman aleyhine çalışır.

Opsiyon primi ne kadar olabilir?+

VİOP’ta opsiyon primleri sözleşme türüne, kullanım fiyatına, vadeye ve piyasa koşullarına göre geniş bir aralıkta değişir. BIST 30 endeks opsiyonlarında prim birkaç yüz TL’den birkaç bin TL’ye kadar olabilir. Derin zararda (deep OTM) opsiyonların primi çok düşük (10-50 TL), derin kârda (deep ITM) opsiyonların primi ise yüksektir. Yüksek volatilite dönemlerinde primler belirgin şekilde şişer. Düşük primli OTM opsiyonlar cazip görünse de, bunların kâra geçme olasılığı düşüktür.

Opsiyon primi geri alınabilir mi?+

Opsiyon primi, alıcı tarafından satıcıya ödenen ve geri alınamaz bir bedeldir. Ancak alıcı opsiyonunu vade sonundan önce piyasada satarak primi (veya bir kısmını) geri kazanabilir. Piyasa lehinize hareket ettiyse opsiyon değer kazanmış olabilir ve aldığınız primden daha yükseğe satabilirsiniz. Aleyhinize hareket ettiyse opsiyonun değeri düşecek ve zararınızı sınırlamak için erken satmayı düşünebilirsiniz. Vade sonunda zararda (OTM) olan opsiyon değersiz sona erer ve prim tamamen kaybedilir.