Opsiyon işlemlerinde iki temel taraf bulunur: opsiyon alıcısı (holder) ve opsiyon satıcısı (writer/yazıcı). Alıcı prim ödeyerek bir hakkı satın alırken, satıcı prim karşılığında yükümlülük üstlenir. Bu asimetrik yapı, opsiyonları diğer türev ürünlerden ayıran temel özelliktir.
Opsiyon Alıcısı (Holder)
Hakları
- Dayanak varlığı alma (call) veya satma (put) hakkına sahiptir
- Opsiyonu kullanmak zorunda değildir
- Vade sonundan önce opsiyonu satabilir
Risk Profili
- Maksimum zarar: Ödenen prim kadardır
- Kâr potansiyeli: Teorik olarak sınırsız (call) veya yüksek (put)
- Teminat yatırmak zorunda değildir
Opsiyon Satıcısı (Writer / Yazıcı)
Yükümlülükleri
- Alıcı kullanırsa yükümlülüğü yerine getirmek zorundadır
- Call satıcısı: Dayanak varlığı belirlenen fiyattan satmak
- Put satıcısı: Dayanak varlığı belirlenen fiyattan almak
Risk Profili
- Maksimum kâr: Aldığı prim kadardır
- Zarar potansiyeli: Teorik olarak sınırsız (call) veya yüksek (put)
- Teminat yatırmak zorunludur
Karşılaştırma Tablosu
| Özellik | Alıcı (Holder) | Satıcı (Writer) |
|---|---|---|
| Prim | Öder | Alır |
| Hak/Yükümlülük | Hakkı vardır, zorunlu değildir | Yükümlülüğü vardır |
| Teminat | Gerekmez | Zorunludur |
| Maks. Kâr | Sınırsız (Call) / Yüksek (Put) | Aldığı prim |
| Maks. Zarar | Ödediği prim | Sınırsız (Call) / Yüksek (Put) |
| Strateji | Yönsel beklenti, hedging | Prim geliri, zaman değeri kazancı |
Dört Temel Opsiyon Pozisyonu
Long Call (Alım Opsiyonu Al)
Yükselme beklentisi. Prim ödeyerek alma hakkı kazanırsınız. Maks. zarar: prim.
Short Call (Alım Opsiyonu Sat)
Yatay/düşüş beklentisi. Prim alırsınız ama satma yükümlülüğü doğar.
Long Put (Satım Opsiyonu Al)
Düşüş beklentisi. Prim ödeyerek satma hakkı kazanırsınız. Maks. zarar: prim.
Short Put (Satım Opsiyonu Sat)
Yatay/yükselme beklentisi. Prim alırsınız ama alma yükümlülüğü doğar.