Futures piyasalarında spread, iki farklı sözleşme arasındaki fiyat farkıdır. Bid-ask spreadi işlem maliyetini ölçerken; calendar spread aynı ürünün farklı vadeleri, inter-commodity spread ise ilişkili iki farklı ürün arasındaki fiyat farkını ifade eder.
Bid-Ask Spread: İşlem Maliyeti
Bid fiyatı, piyasadaki alıcıların ödemeye razı olduğu en yüksek fiyattır. Ask fiyatı ise satıcıların kabul ettiği en düşük fiyattır. Bu iki fiyat arasındaki fark bid-ask spreaddır ve her işlemde karşılanan örtülü maliyettir.
E-mini S&P 500 futures için bid-ask spread genellikle 1 tick, yani 0,25 puan (12,50 dolar) kadardır. Ham petrolde çoğu zaman 1 tick = 0,01 dolar/varil (10 dolar/kontrat) seviyesindedir. Bu spreadler, perakende hisse senedi veya Forex OTC işlemlerine kıyasla çok dardır; bu da futures piyasasının likidite avantajına işaret eder.
Calendar Spread (Takvim Spreadi)
Calendar spread, aynı ürünün farklı vade tarihli iki sözleşmesi arasındaki fiyat farkıdır. Örneğin Aralık vade ham petrol ile Mart vade ham petrol arasındaki fark bir calendar spreaddir.
Normal piyasalarda (contango) ileri vadeli sözleşme spot veya yakın vadeli sözleşmeden daha pahalıdır; çünkü taşıma maliyeti (depolama, sigorta, faiz) fiyata yansır. Tersine piyasalarda (backwardation) ise yakın vade daha yüksektir; bu genellikle arz sıkışıklığını gösterir. Ham petrolde backwardation talebin güçlü olduğuna işaret eder.
Calendar spread stratejisi, aynı emtiada farklı vadelerde aynı anda long ve short pozisyon taşımaktır. Örneğin Aralık petrolü alıp Mart petrolü satmak. Bu strateji, düz fiyat riskini azaltır ve yalnızca iki vade arasındaki fark değişiminden kazanç hedefler.
Inter-Commodity Spread
İlişkili iki farklı emtia arasındaki fiyat farkı inter-commodity spreaddir. En bilinen örnekler şunlardır:
- Crack spread: Ham petrol ile rafine ürünler (benzin, fuel oil) arasındaki fark. Rafinerilerin kâr marjını ölçer.
- Crush spread: Soya fasulyesi ile soya yağı ve soya unu arasındaki fark. İşleme marjını gösterir.
- Spark spread: Doğal gaz ile elektrik arasındaki fark. Elektrik üretim marjını ölçer.
- TED spread: ABD hazine bonosu ile Eurodollar futures arasındaki fark. Kredi riskinin göstergesidir.
Contango ve Backwardation
| Kavram | Tanım | Gösterge |
|---|---|---|
| Contango | Vadeli fiyat > Spot fiyat | Normal depolama maliyeti yansıması |
| Backwardation | Vadeli fiyat < Spot fiyat | Anlık arz sıkışıklığı veya yüksek talep |
Contango piyasasında ETF veya fon yoluyla vadeli emtia tutan yatırımcılar "rollover maliyeti" öder. Vade dolan sözleşme kapatılıp bir sonraki, daha pahalı vade alınır; bu fark zaman içinde getiriyi aşındırır.
Spread Trading: Düşük Teminatlı Strateji
Borsalar, aynı anda karşıt pozisyon taşıyan spread işlemleri için daha düşük teminat uygular. CME'de calendar spread teminatı, tek yönlü pozisyon teminatının çok altındadır; çünkü iki pozisyon birbirinin riskini kısmen dengeler.
Bu avantaj spread trading'i kurumsal oyuncular arasında popüler kılar. Arbitrajcılar spread stratejilerini piyasalar arasındaki fiyat farklarını kapatmak için kullanır ve bu faaliyetleri piyasanın etkin çalışmasına katkı sağlar.
Spreadin Piyasa Okumadaki Kullanımı
Spread hareketleri arz-talep dengesi hakkında önemli bilgi taşır. Ham petrolde backwardation derinleşiyorsa yakın vadeli talep güçlüdür; contango genişliyorsa arz fazlalığı ve depolama baskısı var demektir.
Tahıl piyasasında hasat öncesi ve sonrası vade arasındaki spread mevsimsel arz beklentilerini yansıtır. Yeni hasat yaklaştıkça spread daralabilir. Bu bilgiler hem hedger hem spekülatörler tarafından strateji oluşturmada kullanılır.