Forex (Foreign Exchange), farklı ülke para birimlerinin birbirine karşı alınıp satıldığı küresel döviz piyasasıdır. Günlük 7,5 trilyon doları aşan işlem hacmiyle dünyanın en büyük ve en likit finansal piyasası olan Forex'te işlemler merkezi bir borsa üzerinden değil, OTC (tezgah üstü) yöntemiyle yürütülür.
Forex Piyasası Ne Anlama Gelir?
Foreign Exchange kısaltması olan Forex, yabancı para birimlerinin birbirleriyle değiştirildiği piyasayı tanımlar. Bir euro karşılığında kaç dolar alınacağı, ya da bir dolar karşılığında kaç Türk lirası ödeneceği bu piyasada belirlenir. Piyasa katılımcıları merkez bankaları, ticari bankalar, hedge fonlar, şirketler ve bireysel yatırımcılardır.
Forex piyasasının merkezi bir yeri yoktur. New York, Londra, Tokyo ve Sidney gibi dünyanın dört bir yanındaki finansal merkezler birbirine bağlı olarak çalışır. Bu yapı sayesinde piyasa hafta içi 24 saat kesintisiz açık kalır. Türkiye saatiyle Pazartesi sabahı Sidney açılışından başlayarak Cuma akşamı New York kapanışına kadar sürekli işlem yapılabilir.
Forex Piyasasının Yapısı
Forex piyasası katmanlı bir yapıya sahiptir. En üst katmanda büyük bankalar birbirlerine doğrudan fiyat verir; buna bankalar arası (interbank) piyasa denir. Bir alt katmanda aracı kurumlar bulunur; bunlar interbank fiyatlarını alarak bireysel yatırımcılara iletir. Bireysel yatırımcılar ise SPK lisanslı aracı kurumların platformları üzerinden işlem yapar.
İşlemler OTC yöntemiyle gerçekleşir. Bu, alım satımların standart bir borsa üzerinden değil, alıcı ve satıcı arasında doğrudan yapıldığı anlamına gelir. Hisse senedi piyasasından farklı olarak tek bir merkezi fiyat yoktur; farklı bankalar ve aracı kurumlar birbiriyle rekabet ederek fiyat oluşturur.
Forex'te Hangi Enstrümanlar İşlem Görür?
Forex piyasasında döviz çiftleri (pariteler) temel işlem enstrümanıdır. EUR/USD, GBP/USD, USD/JPY gibi majör pariteler en yüksek likiditeye sahiptir. Türk yatırımcılar için USD/TRY ve EUR/TRY önemli paritelerdir. Bunların yanı sıra altın (XAU/USD), gümüş, ham petrol ve endeksler de Forex platformlarında işlem görebilir.
Pariteler majör, minör ve egzotik olmak üzere üç gruba ayrılır. Majör pariteler ABD dolarını içerir ve en yüksek hacme sahiptir. EUR/USD tek başına küresel forex işlemlerinin yaklaşık %28'ini oluşturur.
Kaldıraç ve Marjin Sistemi
Forex piyasasının bireysel yatırımcılar için en belirgin özelliği kaldıraçlı işlem imkanıdır. Kaldıraç, küçük bir teminatla büyük pozisyon açmayı sağlar. Türkiye'de SPK düzenlemesiyle bireysel yatırımcılara sunulan maksimum kaldıraç majör paritelerde 10:1'dir. Yani 10.000 TL teminatla 100.000 TL değerinde pozisyon açılabilir.
Kaldıraç kârı artırdığı gibi zararı da aynı oranda büyütür. Kurda %1 ters hareket, 10:1 kaldıraçla teminatın %10'unun kaybedilmesi anlamına gelir. Bu nedenle risk yönetimi Forex'te temel önceliktir.
Türkiye'de Forex Düzenlemesi
Türkiye'de Forex işlemleri Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından düzenlenir. Yatırımcılar yalnızca SPK lisanslı aracı kurumlar üzerinden işlem yapabilir. 2017 yılında getirilen düzenlemelerle kaldıraç oranları sınırlandırılmış, yatırımcı koruma önlemleri artırılmıştır.
SPK lisanslı bir kurumla çalışmak, yatırımcı tazminat fonu kapsamında koruma sağlar. Lisanssız platformlarla yapılan işlemler yasal güvenceden yoksundur ve ciddi riskler taşır. Bir aracı kurumun SPK lisansını kurul.gov.tr adresinden teyit edebilirsiniz.
Forex'te Kazanç ve Kayıp Nasıl Oluşur?
Forex'te kazanç, fiyat hareketlerinden elde edilir. EUR/USD paritesini 1,0800 seviyesinden alıp 1,0850'de sattığınızda 50 pip kazanırsınız. Lot büyüklüğüne ve kaldıraç oranına göre bu fark TL karşılığına dönüşür.
Forex'te hem yükselen hem düşen piyasada kazanç elde etmek mümkündür. Fiyatın yükseleceğini düşünüyorsanız alış (long) pozisyonu, düşeceğini düşünüyorsanız satış (short) pozisyonu açarsınız. Bu esneklik, Forex'i diğer piyasalardan ayıran özelliklerden biridir.
Forex'e Nasıl Başlanır?
Forex'e başlamak için önce SPK lisanslı bir aracı kurumda hesap açmanız gerekir. Demo hesapla gerçek para riske atmadan pratik yapabilirsiniz. Piyasa mekanizmalarını, teknik ve temel analizi öğrenmek, ardından küçük pozisyonlarla gerçek işlemlere geçmek en sağlıklı yoldur.
İşlem stratejisi oluşturmadan piyasaya girmek büyük risk taşır. Başarılı yatırımcıların büyük çoğunluğu belirli bir stratejiyi tutarlı biçimde uygular ve her işlemde ne kadar risk alacağını önceden belirler.