Eurobond, bir hükümetin veya şirketin kendi para birimi dışında başka bir ülkenin para birimiyle yurt dışında ihraç ettiği tahvildir. Türkiye'nin dolar veya euro cinsinden uluslararası piyasalara çıkardığı devlet tahvilleri eurobond kapsamındadır. Yatırımcılar için sabit dövizli getiri sunan, ülke riskini fiyatlayan bir araçtır.
Eurobond Ne Demektir?
"Euro" ön eki eurobond'un Avrupa'ya özgü olduğu anlamına gelmez. Terim, ihraç eden ülkenin para birimi dışında bir para birimiyle yurt dışı piyasalarda çıkarılan tüm tahvilleri kapsar. Türkiye'nin dolar cinsinden ihraç ettiği tahvil de eurobond, Japonya'nın sterlin cinsinden ihracı da eurobond sayılır.
Eurobond'lar, yabancı tahvillerden ayrışır. Yabancı tahvil, başka bir ülkenin piyasasında o ülkenin para birimiyle ihraç edilir ve o ülkenin düzenlemesine tabidir. Eurobond ise genellikle Londra veya Lüksemburg gibi merkezlerde çıkarılır, uluslararası düzenlemelere tabi olur ve birden fazla piyasada eş zamanlı satışa sunulur.
Eurobond Nasıl Çalışır?
İhraç süreci şu şekilde işler: ihraçcı (devlet veya şirket) bir veya birden fazla yatırım bankasını lead manager olarak belirler. Bu bankalar uluslararası yatırımcılarla roadshow yaparak fiyat aralığı belirler. Yatırımcı talep toplama (book building) sürecinde son faiz oranı ve nominal değer netleşir, tahvil ihraç edilir.
| Özellik | Eurobond | Yurt İçi Devlet Tahvili |
|---|---|---|
| Para Birimi | Dolar, Euro vb. | Türk Lirası |
| İhraç Piyasası | Uluslararası | Yurt içi |
| Kur Riski | İhraçcıya ait | Yatırımcıya ait |
| Yatırımcı Tabanı | Küresel | Ağırlıklı yerli |
Türkiye'nin Eurobond İhraçları
Türkiye, 1988'den bu yana düzenli eurobond ihraçları yapıyor. 2023 yılında Hazine ve Maliye Bakanlığı 7,5 milyar dolar değerinde eurobond ihraç etti. Bu ihraçlar 5 yıllık, 10 yıllık ve 30 yıllık vadelerde gerçekleştirildi. Faiz oranları yüzde sekizden yüzde ona kadar uzanan bir aralıkta seyretti; bu rakamlar Türkiye'nin ülke risk primini yansıtır.
Türkiye'nin eurobond faizi ABD Hazine tahviliyle kıyaslandığında fark (spread) ülke risk primini gösterir. 2023 sonunda bu spread 400-500 baz puan arasındaydı. Spread daralması ülkenin kredi notunun iyileştiğine işaret eder; spread genişlemesi ise artan risk algısını gösterir.
Bireysel Yatırımcı Eurobond Alabilir mi?
Evet. Türk bireysel yatırımcılar Borsa İstanbul üzerinden dolar ve euro cinsinden eurobond alabilir. Minimum işlem tutarı 1.000 dolar veya eşdeğer euroya kadar düşmüştür. Bankalar ve aracı kurumlar üzerinden de ikincil piyasada eurobond alınıp satılabilir.
Yatırımcı için eurobond, hem sabit faiz getirisi hem de döviz bazında getiri anlamına gelir. Türk lirası değer kaybettiğinde eurobond'un TL karşılığı artar. Ancak Türkiye'nin döviz yükümlülüğü arttığından ihraçcı (hazine) açısından kur riski yüksektir.
Eurobond'un Riskleri
Eurobond yatırımcıları birkaç temel riskle karşılaşır. Faiz riski: piyasa faiz oranları yükselirse tahvilin fiyatı düşer, çünkü sabit kupon oranı piyasa getirisinin altında kalır. Likidite riski: ikincil piyasada alıcı bulunamazsa satış güçleşir. Ülke riski: ihraçcının ödeme güçlüğüne düşmesi durumunda anapara ve faiz tehlikeye girer.
Türkiye'nin CDS (kredi temerrüt swap) primindeki hareketler eurobond yatırımcıları için yakın takip edilmesi gereken bir göstergedir. Emisyon politikası ve enflasyon gelişmeleri eurobond fiyatlarını doğrudan etkiler.
Şirket Eurobondları
Devlet eurobondlarının yanı sıra Türk özel şirketleri de uluslararası piyasalarda tahvil ihraç eder. Garanti Bankası, İş Bankası, Akbank, Türk Telekom ve Koç Holding bu ihraçları gerçekleştiren kurumlar arasındadır. Şirket eurobondları devlet tahvillerine kıyasla daha yüksek faiz taşır; çünkü devlet garantisi yoktur ve ek kredi riski bulunur.