Finansman bonosu, şirketlerin kısa vadeli fon ihtiyacını karşılamak için ihraç ettiği teminatsız borç senetleridir. Vadesi genellikle 1 ila 270 gün arasındadır. Türkiye'de SPK düzenlemesi kapsamında halka arz veya nitelikli yatırımcılara ihraç yoluyla çıkarılır.
Finansman Bonosunun Özellikleri
Finansman bonoları, tahvilden farklı olarak kısa vadeli araçlardır. Tahviller en az bir yıl vadeli iken finansman bonoları 270 güne kadar çıkabilir. Teminatsız olmalarının yanı sıra genellikle iskontolu (nominal değerin altında) fiyatla ihraç edilir; vade sonunda nominal değer üzerinden geri ödeme yapılır. Aradaki fark yatırımcının getirisidir.
Türkiye'de finansman bonolarının ihracı, SPK'nın Borçlanma Araçları Tebliği çerçevesinde düzenlenir. İhraç edebilmek için şirketin belirli büyüklük ve finansal sağlamlık kriterlerini sağlaması gerekir.
Finansman Bonosu ile Hazine Bonosu Arasındaki Fark
| Özellik | Finansman Bonosu | Hazine Bonosu |
|---|---|---|
| İhraç Eden | Özel şirketler | Hazine (devlet) |
| Teminat | Teminatsız | Devlet güvencesi |
| Risk | Kredi riski var | Çok düşük |
| Getiri | Hazineye göre yüksek | Referans getiri |
| Vade | 1-270 gün | 1 yıla kadar |
Finansman Bonosu Neden Çıkarılır?
Şirketler, dönemsel fon ihtiyaçları için banka kredisine alternatif olarak finansman bonosu ihraç eder. Alacak tahsilatı ile ödemeler arasındaki zaman farkını kapatmak, stok finansmanı sağlamak veya mevsimsel nakit açıklarını gidermek bu araçların yaygın kullanım amaçlarındandır.
Banka kredisine kıyasla finansman bonosu, kredi notu güçlü şirketler için daha düşük maliyetli fon kaynağı olabilir. Büyük kurumsal şirketler ve holdingler bu araçtan en çok yararlanan kesimdir.
Yatırımcı Açısından Finansman Bonosu
Finansman bonoları, ters repo veya mevduat hesabına göre genellikle daha yüksek getiri sunar. Bunun nedeni kredi riskidir: ihraç eden şirketin iflas etmesi halinde anapara ve faiz kaybı yaşanabilir. Bu riski azaltmak için yatırımcılar ihraççı şirketin kredi notunu ve finansal tablolarını incelemelidir.
Türkiye'de finansman bonolarına bireysel yatırımcılar aracı kurumlar üzerinden erişebilir. Borsa İstanbul Borçlanma Araçları Piyasası'nda işlem gören bazı finansman bonoları ikincil piyasada da alınıp satılabilir.
Finansman Bonosu ile Para Politikası İlişkisi
Enflasyon hedeflemesi çerçevesinde faizlerin yükseldiği dönemlerde finansman bonosu ihraç maliyeti artar. Bu, şirketlerin kısa vadeli borçlanma iştahını azaltır. Faiz oranlarının düştüğü dezenflasyon dönemlerinde ise finansman bonosu ihracı ve talebi artar.
Çekirdek enflasyon yüksek seyrediyorsa ve faiz indirimi beklenebilirliği düşükse, kısa vadeli borçlanma araçları olan finansman bonolarında ihtiyatlı davranmak gerekir. Faiz volatilitesi fiyatlamayı ve likiditesi daha az olan bu kağıtların ikincil piyasa değerini etkiler.
ABD'de Commercial Paper (Ticari Senet)
Finansman bonosunun ABD karşılığı commercial paper (CP) olarak bilinir. ABD'de CP piyasası yaklaşık 1 trilyon dolar büyüklüğündedir. General Electric, Apple, Toyota gibi büyük şirketler bu piyasayı aktif olarak kullanır. 2008 küresel krizinde CP piyasasının donması, Fed'in müdahale etmesini zorunlu kıldı.
Türkiye'deki finansman bonosu piyasası ABD'ye kıyasla çok daha küçük ve daha az likit yapıdadır. Ancak sermaye piyasalarının gelişmesiyle bu piyasanın büyümesi bekleniyor. Nitelikli yatırımcılar bu gelişmeyi takip ederek yatırım stratejilerini çeşitlendiriyor.