Parite, Forex piyasasında iki farklı para biriminin birbirine karşı değer oranıdır. EUR/USD, GBP/USD, USD/JPY gibi döviz çiftleri parite olarak adlandırılır. Sol taraftaki para birimi baz, sağdaki ise kotasyon para birimidir.
Parite Nasıl Okunur?
EUR/USD 1,0850 kotasyonu, 1 euro'nun 1,0850 ABD dolarına eşit olduğu anlamına gelir. Soldaki para birimi (EUR) baz dövizdir; sağdaki (USD) ise fiyat dövizi ya da kotasyon dövizi olarak adlandırılır. Parite yükseldiğinde baz döviz değer kazanır, düştüğünde değer kaybeder.
USD/TRY 32,50 kotasyonu ise 1 ABD dolarının 32,50 Türk lirasına eşit olduğunu gösterir. Bu paritede baz döviz dolar, kotasyon dövizi TL'dir. Parite yükseldiğinde dolar güçlenir, TL değer kaybeder.
Majör Pariteler
Majör pariteler ABD dolarını içeren ve en yüksek işlem hacmine sahip döviz çiftleridir. Dünya Forex işlemlerinin yaklaşık %75'i majör paritelerden oluşur. Dar spread ve yüksek likidite majörlerin temel özelliğidir.
| Parite | Adı | Küresel Hacim Payı |
|---|---|---|
| EUR/USD | Fiber | ~%28 |
| USD/JPY | Gopher | ~%13 |
| GBP/USD | Cable | ~%11 |
| USD/CHF | Swissy | ~%5 |
| AUD/USD | Aussie | ~%6 |
Minör Pariteler (Çapraz Kurlar)
Minör pariteler ABD doları içermeyen çiftlerdir. EUR/GBP, EUR/JPY, GBP/JPY, EUR/CHF bunlara örnektir. Majörlere göre biraz daha geniş spread taşırlar ancak likiditeleri hâlâ yüksektir. Çapraz kur olarak da bilinirler.
Minör pariteler, iki ekonomi arasındaki göreceli güç değişimlerini takip etmek için kullanılır. Örneğin EUR/GBP paritesi euro bölgesi ile İngiltere ekonomileri arasındaki dengeyi yansıtır.
Egzotik Pariteler
Egzotik pariteler, gelişmiş ülke para birimi ile gelişen piyasa para biriminin birleşiminden oluşur. USD/TRY, USD/ZAR (Güney Afrika Randı), USD/BRL (Brezilya Reali) egzotik parite örnekleridir. Likiditeleri düşük, spreadleri geniş ve oynaklıkları yüksektir.
Türk yatırımcılar için USD/TRY ve EUR/TRY özellikle önemlidir. Bu pariteler Türkiye ekonomisinin küresel piyasalara duyarlılığını doğrudan yansıtır. Faiz kararları, cari açık ve enflasyon verileri bu paritede ani hareketlere yol açabilir.
Baz ve Kotasyon Para Birimi Mantığı
Her paritede baz para birimi değeri 1 kabul edilir; kotasyon para birimi ise 1 baz birimi satın almak için kaç birim gerektiğini gösterir. EUR/USD alırken euro alıp dolar satmış olursunuz. EUR/USD satarken ise euro satıp dolar almış olursunuz.
Bu mantık emir türlerini anlamak için kritiktir. Long (alış) pozisyonda baz para birimini aldığınız, short (satış) pozisyonda ise sattığınız varsayılır.
Parite Seçimi Nasıl Yapılır?
Başlangıç için EUR/USD gibi yüksek likidite ve dar spreadli bir majör parite tercih edilmesi önerilir. Bu parite hakkında bol miktarda analiz ve haber bulunur. Deneyim kazandıkça GBP/USD veya USD/JPY gibi farklı karakterdeki paritelerle çalışılabilir.
Egzotik pariteler deneyimli yatırımcılara yönelik kabul edilir. Yüksek spread ve ani kursal hareketler risk yönetimini güçleştirir. USD/TRY'de işlem yapanların Türkiye'ye özgü ekonomik gelişmeleri yakından takip etmesi gerekir.