Piyasa değeri (market capitalization), bir şirketin borsadaki toplam değerini gösterir. Hesaplama formülü basittir: Toplam Hisse Adedi × Hisse Başına Piyasa Fiyatı. Piyasa fiyatı her işlemde değiştiğinden piyasa değeri de sürekli güncellenir.
Piyasa Değeri Hesaplama Örneği
Bir şirketin toplam 500 milyon hissesi varsa ve hisse başına piyasa fiyatı 40 TL ise piyasa değeri 20 milyar TL'dir. Fiyat 45 TL'ye çıkarsa piyasa değeri 22,5 milyar TL'ye yükselir. İşte bu kadar basit bir hesaplamadır; karmaşıklık değerin yorumlanmasında ortaya çıkar.
Dolaşımdaki hisse adedi ile toplam ihraç edilen hisse adedi arasında fark olabilir. Bazı şirketler geri alım programlarıyla kendi hisselerini satın alır; bu hisseler hazine payı olarak tutulur ve piyasa değeri hesabında dikkate alınmaz. Dolaşımdaki hisse adedi kullanılarak hesaplama yapılması daha doğrudur.
Piyasa Değeri Kategorileri
Şirketler piyasa değerlerine göre büyük ölçekli (large cap), orta ölçekli (mid cap) ve küçük ölçekli (small cap) olarak sınıflandırılır. Bu sınıflandırma göreceli olup ülkeden ülkeye farklılaşır.
| Kategori | Küresel Eşik (Yaklaşık) | Özellik |
|---|---|---|
| Mega Cap | 200 milyar $ üzeri | Apple, Microsoft gibi küresel devler |
| Large Cap | 10-200 milyar $ | Köklü, likit şirketler |
| Mid Cap | 2-10 milyar $ | Büyüme potansiyelli orta boy |
| Small Cap | 300 milyon - 2 milyar $ | Yüksek büyüme, yüksek risk |
Piyasa Değeri ile Firma Değeri Farkı
Piyasa değeri yalnızca özkaynak sahiplerinin payını ölçer. Firma değeri (enterprise value) ise daha kapsamlıdır: Piyasa Değeri + Net Borç (toplam borç eksi nakit) şeklinde hesaplanır.
Bir şirketi satın almak istediğinizde yalnızca hissedarların payını değil, şirketin borçlarını da devralmak durumundasınızdır. Bu nedenle şirket satın alma analizlerinde firma değeri, piyasa değerinden daha doğru bir büyüklüktür. FD/FAVÖK oranı da firma değerini baz alır.
Piyasa Değeri Endekslerdeki Rolü
BIST100 gibi büyük çoğunluk endeksleri piyasa değeri ağırlıklı hesaplanır. Piyasa değeri yüksek şirketler endekse daha fazla etki eder. Bu nedenle BIST100'ün birkaç büyük şirket tarafından yönlendirilebildiği görülür.
Yabancı kurumsal yatırımcılar portföy oluştururken piyasa değeri büyüklüğünü temel kriter olarak kullanır. Minimum piyasa değeri eşiği olmayan hisseler, kurumsal yatırımcıların kapsamı dışında kalabilir.
Piyasa Değeri Değerleme Göstergesi Olarak
Piyasa değeri tek başına hissenin ucuz ya da pahalı olduğunu göstermez. Ancak şirketin satışları, kârı veya varlıklarıyla oranlandığında anlamlı bir gösterge haline gelir. F/S oranı (piyasa değeri / net satışlar), bu kullanımın en yaygın örneğidir.
Piyasa değerinin GDP'ye (gayrisafi yurt içi hasıla) oranı ise bir ülkenin borsasının değerlenip değerlenmediğini ölçmek için kullanılır. Bu gösterge "Buffett göstergesi" olarak da bilinir.