Şirket değerleme oranları, bir hisse senedinin piyasa fiyatının şirketin temel finansal verileriyle ilişkisini ölçer. Bu oranlar hissenin ucuz mu pahalı mı olduğunu değerlendirmede kullanılır. F/K oranı, Fiyat/Defter değeri ve FD/FAVÖK başlıca değerleme göstergeleridir.
Değerleme Oranları Neden Önemlidir?
Bir hissenin fiyatının yüksek ya da düşük olduğunu yalnızca fiyat rakamına bakarak anlamak mümkün değildir. 10 TL'lik bir hisse 100 TL'ye göre daha ucuz görünebilir; ancak şirketin kârlılığı, varlıkları ve büyüme beklentileri dikkate alındığında tam tersi sonuca ulaşılabilir.
Değerleme oranları, piyasa fiyatını şirketin kâr, defter değeri ya da nakit akışı gibi temel büyüklüklerle karşılaştırarak anlamlı bir bağlam sunar. Hem hisse seçiminde hem de portföy yönetiminde yaygın biçimde kullanılır.
Fiyat/Kazanç (F/K) Oranı
F/K oranı, hisse fiyatının hisse başına kâra (HBK) bölünmesiyle hesaplanır. F/K = Hisse Fiyatı / Hisse Başına Kâr.
F/K 10 olan bir hisse, şirketin 10 yıllık kârını ödemeyi kabul etmek anlamına gelir. Türkiye borsasında F/K ortalaması genellikle 7-12 arasında seyreder; küresel borsalara kıyasla görece düşüktür. Büyüme beklentisi yüksek şirketlerde F/K 20-30'u aşabilir.
Fiyat/Defter Değeri (F/DD) Oranı
F/DD oranı, hisse fiyatının hisse başına özkaynak değerine bölünmesiyle bulunur. F/DD = Piyasa Değeri / Özkaynak Değeri.
F/DD 1'in altındaysa hisse, şirketin muhasebe değerinin altında işlem görüyor demektir. Bu teorik olarak ucuzluğa işaret eder; ancak şirketin düşük kârlılığı ya da yapısal sorunları nedeniyle de bu tablo ortaya çıkabilir. Bankacılık ve finans sektöründe F/DD değerleme aracı olarak özellikle yaygındır.
FD/FAVÖK Oranı
FD/FAVÖK (Firma Değeri / Faiz, Amortisman ve Vergi Öncesi Kâr), şirketin nakit üretme gücünü baz alan bir değerleme oranıdır. F/K oranından farklı olarak borç yapısını da hesaba katar.
Firma Değeri = Piyasa Değeri + Net Borç şeklinde hesaplanır. FD/FAVÖK 5-8 arasında olan şirketler genellikle makul değerlenmiş kabul edilir. Bu oran, satın alma analizlerinde ve sektörler arası karşılaştırmada sıklıkla kullanılır.
Fiyat/Satış (F/S) Oranı
F/S oranı, piyasa değerinin net satışlara bölünmesiyle hesaplanır. Henüz kâr etmeyen büyüme şirketlerinin değerlemesinde F/K yerine kullanılır. F/S = Piyasa Değeri / Net Satışlar.
Özellikle teknoloji ve startup şirketlerinde kâr yokken satış büyümesi pozitif seyredebilir. Bu durumda F/K anlamsız kalır, F/S oran daha işlevsel bir gösterge sunar.
Değerleme Oranlarını Yorumlarken Dikkat Edilecekler
Değerleme oranları tek başına yeterli değildir. Sektör ortalamaları, şirketin büyüme beklentileri ve genel piyasa koşulları birlikte değerlendirilmelidir. Yüksek büyüme beklentisi olan bir şirket için yüksek F/K makul sayılabilir.
Şirket analizi yaparken değerleme oranlarını karlılık oranları ve finansal yapı oranları ile birlikte kullanmak daha sağlıklı sonuçlar verir.
Değerleme Oranları Hangi Kaynaklardan Takip Edilir?
Türkiye'deki halka açık şirketlerin değerleme oranlarına KAP, BIST resmi sitesi ve aracı kurum platformları üzerinden ulaşılabilir. Pek çok borsa analiz platformu bu oranları otomatik olarak hesaplar ve karşılaştırmalı sunar.