Lot, Forex piyasasında işlem büyüklüğünü ifade eden standarttır. Standart lot 100.000 birim baz para birimine karşılık gelir. Mini lot 10.000, mikro lot ise 1.000 birimdir. Lot büyüklüğü hem potansiyel kârı hem de riski doğrudan belirler.
Lot Kavramı Neden Var?
Forex piyasasında para birimleri çok küçük fiyat adımlarıyla (pip) hareket eder. Anlamlı bir kazanç veya zarar elde edebilmek için büyük miktarda para birimiyle işlem yapmak gerekir. Lot standardı bu büyük miktarları yönetilebilir birimler halinde sunmak için geliştirilmiştir.
EUR/USD'de 1 pip hareketi standart lotta yaklaşık 10 dolar değer taşır. Mini lotta 1 dolar, mikro lotta ise 0,10 dolar. Lot büyüklüğü büyüdükçe aynı fiyat hareketinin parasal karşılığı orantılı artar.
Lot Türleri ve Pip Değerleri
| Lot Türü | Birim Miktarı | EUR/USD'de 1 Pip Değeri |
|---|---|---|
| Standart Lot | 100.000 birim | ~10 USD |
| Mini Lot | 10.000 birim | ~1 USD |
| Mikro Lot | 1.000 birim | ~0,10 USD |
| Nano Lot | 100 birim | ~0,01 USD |
Lot Büyüklüğü ve Gerekli Teminat
Kaldıraç kullanıldığında her lot için yatırılması gereken teminat (marjin) azalır. 10:1 kaldıraçla EUR/USD standart lot açmak için tam 100.000 euro yerine 10.000 euro teminat yeterlidir. Bu teminat tutarı kaldıraç oranına ve pariteye göre değişir.
Teminat hesabı: Lot büyüklüğü ÷ Kaldıraç = Gerekli teminat. 10:1 kaldıraçla mini lot için 10.000 ÷ 10 = 1.000 birim teminat yeterlidir. Hesaptaki serbest teminat, teminat tamamlama çağrısı (margin call) tetiklenmeden önce tolere edilebilecek maksimum zarar miktarını belirler.
Başlangıç İçin Hangi Lot Büyüklüğü Uygun?
Yeni başlayanlar için mikro lot tercih edilmesi önerilir. Mikro lotta 1 pip hareketi yalnızca 0,10 dolar değerindedir; bu da düşük riskle gerçek piyasa deneyimi kazandırır. Strateji ve piyasa bilgisi geliştikçe lot büyüklüğü artırılabilir.
Risk yönetimi açısından genel kural şudur: Her işlemde hesap sermayesinin maksimum %1-2'si riske atılmalıdır. Bu kurala göre lot büyüklüğü ve stop-loss mesafesi birlikte belirlenir.
Lot Hesaplama: Pratik Örnek
10.000 TL sermayeli bir hesapta her işlemde maksimum %1 risk alınacak olsun. Bu 100 TL risk demektir. EUR/USD'de stop-loss 20 pip olarak belirlendiyse, 100 TL ÷ (20 pip × pip değeri) formülüyle lot hesaplanır.
USD/TRY paritesinde pip değeri TL cinsindendir ve kur değişikliğiyle dalgalanır. Bu nedenle her işlemde lot hesabını güncel kur üzerinden yapmak gerekir. Çoğu platform lot hesaplayıcı araç sunar; bu araçları kullanmak manuel hatanın önüne geçer.
Lot ve Pozisyon Yönetimi
Deneyimli yatırımcılar tek bir enstrümanda birden fazla lot açarak pozisyon yönetimi yapabilir. Örneğin ilk hedefte bir kısım kapatılır, kalan pozisyon daha yüksek bir hedefe taşınır. Bu strateji kısmi kâr realizasyonu olarak bilinir.
Emir türleri de lot yönetimiyle birlikte kullanılır. Farklı fiyat seviyelerinde limit emirlerle pozisyon büyütmek (averaging down veya up) ise riskli bir yaklaşımdır; dikkatli uygulanması gerekir.