Açık pozisyon, bir yatırımcının piyasada alım (long) veya satım (short) yaptıktan sonra henüz kapatmadığı işlemdir. Açık pozisyon aktif risk taşır; fiyat yatırımcı lehine hareket ederse kâr, aleyhine hareket ederse zarar oluşur. Pozisyon kapatıldığında kâr veya zarar gerçekleşmiş sayılır.
Açık Pozisyon Ne Demektir?
Finans piyasalarında bir varlığı satın alan veya açığa satan yatırımcının karşı işlem yapana kadar tuttuğu durumu açık pozisyon olarak tanımlanır. Hisse senedi alan yatırımcının satana kadar hisse tutması uzun (long) açık pozisyondur. Forex veya VİOP piyasasında satış yapan yatırımcı ise kapatana kadar kısa (short) açık pozisyon taşır.
"Açık" kelimesi maruziyetin sürdüğünü vurgular. Pozisyon kapatılmadığı sürece piyasa fiyatlarındaki hareketler doğrudan hesabı etkiler. Bu nedenle açık pozisyon yönetimi, risk kontrolünün merkezinde yer alır.
Long ve Short Pozisyon Farkı
| Pozisyon Türü | İşlem | Kâr Koşulu | Zarar Koşulu |
|---|---|---|---|
| Long (Uzun) | Alım yapılır | Fiyat yükselirse | Fiyat düşerse |
| Short (Kısa) | Satış yapılır | Fiyat düşerse | Fiyat yükselirse |
Açık Pozisyon Nasıl Kapatılır?
Long pozisyon kapatmak için aynı miktarda satış emri verilir. Short pozisyon kapatmak için aynı miktarda alım emri verilir. Her iki durumda net pozisyon sıfıra döner ve kâr veya zarar hesaba yansır.
Hisse senedi piyasasında pozisyon kapatma oldukça basittir; satış emriyle pozisyon kapanır. Forex ve vadeli işlem piyasalarında ise pozisyon kapatma emri tam ters yönde ve aynı miktarda olmalıdır. Kısmen kapatma da mümkündür; örneğin 10 lot long pozisyonun 5 lotunu satarak 5 lot açık pozisyon korunabilir.
Açık Pozisyon ve Teminat Yönetimi
Kaldıraçlı piyasalarda (Forex, VİOP, CFD) açık pozisyon tutmak teminat gerektirir. Teminat, yatırımcının olası zararı karşılayabileceğini güvence altına alır. Fiyat aleyhte hareket edip teminat oranı minimum seviyenin altına düştüğünde aracı kurum "teminat tamamlama çağrısı" (margin call) yapar.
Margin call durumunda yatırımcı ya ek teminat yatırır ya da pozisyon zorunlu kapatılır (stop-out). Bu nedenle açık pozisyon taşırken hesaptaki serbest teminat takip edilmelidir. Gece tutma maliyeti (swap) de uzun süre açık kalan pozisyonlarda hesaba yansır.
Toplam Açık Pozisyon (Open Interest)
Vadeli işlem piyasalarında toplam açık pozisyon sayısı "open interest" olarak adlandırılır. Bu rakam, piyasadaki aktif sözleşme sayısını gösterir ve piyasanın derinliğini ölçer. Open interest artması yeni para girişini, azalması ise pozisyon kapatma eğilimini işaret eder. VİOP ve futures piyasalarında temel analiz göstergelerinden biridir.
Fiyat yükselirken open interest de artıyorsa yeni alıcılar piyasaya giriyor demektir; yükseliş teyitlenir. Fiyat yükselirken open interest düşüyorsa mevcut short pozisyonlar kapatılıyor olabilir; bu durum trend gücü hakkında farklı bir sinyal verir.
Risk Yönetiminde Açık Pozisyon Sınırlaması
Profesyonel yatırımcılar açık pozisyon büyüklüğünü portföyün belirli bir yüzdesiyle sınırlar. Tek bir pozisyona portföyün yüzde ikisinden fazlasını risklememek, yaygın kabul gören bir kural olarak para yönetimi literatüründe yer alır. Stop-loss emirleri açık pozisyonun maksimum zararını önceden belirler.
Birden fazla pozisyon açık tutulduğunda toplam risk hesaplanmalıdır. Birbirleriyle yüksek korelasyonlu varlıklarda aynı anda açık pozisyon tutmak riski artırır. Çeşitlendirme, açık pozisyon riskini dengelemenin temel yöntemidir.