Likidite oranları, bir şirketin kısa vadeli borçlarını ödeyebilme kapasitesini ölçen finansal göstergelerdir. Cari oran, asit-test oranı ve nakit oranı bu grubun temel göstergeleridir. Düşük likidite oranları, şirketin yakın vadeli yükümlülükleri karşılamakta güçlük çekebileceğine işaret eder.
Likidite Oranları Neden Önemlidir?
Bir şirket uzun vadede kârlı olsa bile kısa vadeli borçlarını ödeyemezse iflasla karşı karşıya kalabilir. Likidite oranları, şirketin günlük operasyonlarını sürdürebilmek ve kısa vadeli yükümlülüklerini (tedarikçi ödemeleri, banka kredisi taksitleri, maaşlar) zamanında karşılayabilmek için yeterli dönen varlığa sahip olup olmadığını gösterir.
Yatırımcılar, kredi kuruluşları ve tedarikçiler bu oranları şirketin finansal sağlığını değerlendirmek için kullanır. Özellikle ekonomik daralma dönemlerinde likidite oranları kritik önem taşır.
Cari Oran
Cari oran, dönen varlıkların kısa vadeli yabancı kaynaklara bölünmesiyle hesaplanır. Formül: Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar.
Genel kabul gören eşik değer 2'dir; bu, her 1 liralık kısa vadeli borca karşılık 2 liralık dönen varlık bulunduğu anlamına gelir. Ancak sektöre göre normlar değişir. Perakende sektöründe 1,2-1,5 bile yeterli sayılabilirken, imalat sektöründe daha yüksek oranlar beklenir.
Asit-Test Oranı (Likidite Oranı)
Asit-test oranı, stokları dönen varlıklardan çıkararak hesaplanır. Stoklar nakit dönüşümü en yavaş olan dönen varlık kalemi olduğundan bu oranın daha katı bir testi yansıttığı kabul edilir.
Formül: (Dönen Varlıklar - Stoklar) / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar. Bu oran 1'in altına düşerse şirket, kısa vadeli borçlarını stokları satmadan karşılayamıyor demektir. Genel eşik 1 olarak kabul edilir.
Nakit Oranı
Nakit oranı, likidite oranlarının en katı olanıdır. Yalnızca nakit ve nakit benzeri varlıkları (kısa vadeli menkul kıymetler) dikkate alır. Formül: (Nakit + Nakit Benzerleri) / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar.
Bu oran 0,2-0,5 arasında olması genel olarak yeterli kabul edilir. Çok yüksek nakit oranı ise şirketin nakdini verimsiz tuttuğuna işaret edebilir; yatırıma ya da temettüye yönlendirilmemiş atıl nakit anlamına gelir.
Likidite Oranlarının Sınırlılıkları
Likidite oranları belirli bir tarihteki anlık durumu yansıtır. Şirketin nakit akış döngüsü, mevsimsellik ve stok kalitesi gibi faktörler oranın gerçek tabloyu ne ölçüde yansıttığını etkiler.
Yüksek cari oran her zaman iyi değildir; şirket fazla stok birikmişse ya da alacakları tahsil edilememişse oran yanıltıcı olabilir. Bu nedenle faaliyet oranları ile birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Likidite Oranları Hangi Tablolardan Hesaplanır?
Tüm likidite oranları bilançodan hesaplanır. Dönen varlıklar, stoklar, kısa vadeli yabancı kaynaklar ve nakit kalemleri bilançonun ilgili satırlarından alınır. KAP üzerinden halka açık şirketlerin bilançolarına ücretsiz erişilebilir.
Şirket analizi yaparken likidite oranları, finansal yapı oranları ve karlılık oranları ile birlikte incelenir.