Hisse senetleri çeşitli kriterlere göre farklı türlere ayrılır. Sahiplerine tanınan haklar açısından adi ve imtiyazlı, devir biçimi açısından nama ve hamiline yazılı olmak üzere temel sınıflandırmalar yapılır. Her türün yatırımcıya sağladığı haklar ve taşıdığı özellikler birbirinden farklıdır.
Adi Hisse Senetleri
Adi hisse senetleri, en yaygın hisse senedi türüdür. Borsa İstanbul'da işlem gören hisselerin büyük çoğunluğu adi hissedir. Adi hisse sahipleri şirkette oy hakkına, temettü almaya ve tasfiye halinde varlıklara pay sahibi olmaya hak kazanır.
Ancak adi hisse sahipleri, tasfiye durumunda alacaklıların ve imtiyazlı hisse sahiplerinin ardından gelir. Oy hakkı genellikle her hisse için bir oy biçimindedir. Genel kurulda yönetim kurulu seçimi, kâr dağıtımı ve sermaye artırımı gibi kararlar oy çoğunluğuyla alınır.
İmtiyazlı Hisse Senetleri
İmtiyazlı hisseler, belirli konularda adi hisselere göre öncelik ya da üstünlük tanıyan hisselerdir. Bu imtiyazlar esas sözleşmede belirlenir ve SPK'nın onayına tabidir.
İmtiyaz türleri arasında kâr payı imtiyazı (öncelikli temettü hakkı), oy imtiyazı (birden fazla oy hakkı) ve tasfiye imtiyazı (şirket tasfiyesinde öncelikli pay alma) sayılabilir. Oy imtiyazlı hisseler, şirket kurucularının kontrol gücünü korurken halka arz yapmasına olanak tanır.
Nama Yazılı Hisse Senetleri
Nama yazılı hisse senetlerinde sahibinin adı pay defterine kayıtlıdır. Devri için pay defterindeki kaydın güncellenmesi gerekir. Bu tür hisseler, şirketin pay sahiplerini tanımasını ve bazı durumlarda devri kısıtlamasını sağlar.
Türk Ticaret Kanunu uyarınca halka açık anonim şirketlerde hisse senetlerinin nama yazılı olması zorunludur. Nama yazılı hisseler Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) nezdinde elektronik ortamda kayıt altında tutulur.
Hamiline Yazılı Hisse Senetleri
Hamiline yazılı hisse senetlerinde sahibinin adı yer almaz; hisseyi elinde bulunduran kişi pay sahibi sayılır. Devri için ayrıca bir işlem yapılması gerekmez; fiziksel teslim yeterlidir.
Türkiye'de hamiline yazılı hisse senetleri uygulaması 2021 yılında değiştirildi. Yeni düzenlemeyle hamiline yazılı hisse senetlerinin MKK'ya bildirilmesi zorunlu hale getirildi; fiziksel belgeler geçerliliğini korumakla birlikte MKK kaydı şartı getirildi.
Bedelsiz ve Bedelli Hisse Senetleri
Hisse senetleri elde edilme biçimine göre de sınıflandırılır. Bedelsiz hisseler, şirketin iç kaynaklarını sermayeye eklemesiyle mevcut ortaklara ücretsiz dağıtılan hisselerdir. Bedelli hisseler ise sermaye artırımında yatırımcının ödeme yaparak satın aldığı yeni hisselerdir.
Kurucu ve İntifa Senetleri
Kurucu senetleri, şirketin kurucularına hisse senedi vermeksizin kâr payı hakkı tanıyan özel senetlerdir. Oy hakkı yoktur; yalnızca kâr payından yararlanma hakkı sağlar.
İntifa senetleri ise çeşitli nedenlerle şirkete hizmet eden ya da alacağını şirkete bağışlayan kişilere verilen ve belirli ortaklık haklarını içeren senetlerdir. Her iki tür de Borsa İstanbul'da işlem görmez; şirkete özgü düzenlemeler kapsamındadır.