Borsa İstanbul hisse piyasasında işlem yaparken kullanılan temel emir tipleri limit emir, piyasa emri ve özel koşullu emirlerdir. Doğru emir tipini seçmek hem alım-satım maliyetini hem de işlemin gerçekleşme olasılığını etkiler.
Limit Emir
Limit emir, yatırımcının işlemin gerçekleşmesi için belirlediği maksimum alış veya minimum satış fiyatını içeren emirdir. Alış limitinde belirlediğiniz fiyat veya daha iyi bir fiyattan alım yapılır. Satış limitinde belirlediğiniz fiyat veya daha iyi bir fiyattan satış gerçekleşir.
Limit emir, fiyat kontrolü sağlar; ancak belirlediğiniz fiyata piyasanın hiç ulaşmaması durumunda emir gerçekleşmeyebilir. Günlük limit emir seans sonunda iptal edilir. Gerektirmediğiniz sürece emir iptal edilmez; işlem gerçekleşene veya vadeye kadar bekler.
Piyasa Emri
Piyasa emri, fiyat koşulu olmaksızın piyasadaki en iyi mevcut fiyattan hemen işlem yapılmasını talep eden emirdir. Alış piyasa emrinde en düşük satış fiyatından; satış piyasa emrinde ise en yüksek alış fiyatından işlem gerçekleşir.
Piyasa emri hızlı işlem garantisi sağlar; ancak yoğun piyasalarda beklediğinizden farklı bir fiyattan gerçekleşebilir (kayma/slipaj riski). Likit hisselerde spread dar olduğu için bu risk düşüktür. Düşük hacimli hisselerde piyasa emri kullanmak maliyetli olabilir.
Emir Tipleri Karşılaştırması
| Emir Tipi | Fiyat Kontrolü | Gerçekleşme Garantisi |
|---|---|---|
| Limit Emir | Evet, kesin fiyat belirlenir | Hayır, piyasa fiyata gelmezse bekler |
| Piyasa Emri | Hayır, mevcut en iyi fiyat | Evet, anında gerçekleşir |
| Koşullu Emir | Tetikleyici fiyata bağlı | Koşul gerçekleşirse |
Kalanı İptal Et (KİE) ve Kalanı Pasife Yaz (KPY) Emirleri
Borsa İstanbul'da kullanılabilen iki özel emir tipi daha vardır. Kalanı İptal Et (KİE) emirinde piyasada mevcut miktarın tamamı anlık olarak alınır; eşleşmeyen kısım iptal edilir. Tüm ya da Hiç emrinde ise emirin tamamı gerçekleşmezse hiç gerçekleşmez.
Kalanı Pasife Yaz (KPY) emirinde işlem anlık olarak gerçekleşebilecek maksimum miktar kadar yapılır; kalan kısım limit emir olarak beklemeye alınır. Bu emir tipi hem anlık gerçekleşme hem de kalan için fiyat koruması sağlar.
Emir Geçerlilik Süreleri
Emirlerin farklı geçerlilik süreleri vardır. Günlük emirler o seans sonunda eşleşmezse otomatik iptal olur. Tarihe kadar geçerli emirler belirlenen tarihe kadar aktif kalır. İptale kadar geçerli (GTC - Good Till Cancelled) emirler ise siz iptal edene veya gerçekleşene kadar bekler.
Borsa İstanbul'da seanslar arası emir taşıma mümkündür. Sabah seansında verdiğiniz ve gerçekleşmeyen bir limit emir öğleden sonra seansına da aktarılabilir. Ancak her seans başında emir önceliği zaman bazında yeniden sıralanır.
Pratik Emir Kullanım Önerileri
Likit hisselerde (BIST 30) piyasa emri veya dar spreadli limit emir kullanmak güvenlidir. Düşük hacimli hisselerde her zaman limit emir tercih edilmelidir; aksi takdirde beklenmedik fiyat kaymaları yaşanabilir.
Seans açılışında veya kapanışında piyasalarda ani hareketler yaşanabilir. Bu dönemlerde piyasa emri kullanmak yüksek slipaj riskine yol açabilir. Haberlere duyarlı hisselerde işlem sırasında emir tipi seçimine özellikle dikkat etmek gerekir.