Stokastik osilatör, 1950'lerin sonunda George Lane tarafından geliştirilen ve kapanış fiyatını belirli bir dönemin fiyat aralığıyla karşılaştıran momentum göstergesidir. 0-100 arasında değer alır; 80 üstü aşırı alım, 20 altı aşırı satım bölgesi olarak kabul edilir.
George Lane ve Stokastik Osilatörün Gelişimi
George Lane, 1950'lerin sonunda Chicago Board of Trade'de çalışırken stokastik osilatörü geliştirdi. Lane'in temel gözlemi şuydu: fiyatlar yükseliş trendinin sonuna doğru kapanışlarını periyodun en yüksek değerine yakın yapar; düşüş trendinin sonunda ise en düşük değere yakın kapanır. Bu ilkeyi matematiksel formüle dökerek %K çizgisini oluşturdu.
Lane, osilatörü "momentum değil, momentumun momentumunu ölçtüğünü" söylerdi. Yani araç, fiyat hareketinin ivmesindeki değişimi yakalamaya çalışır. Bu yaklaşım, özellikle trend dönüşlerini önceden tespit etmek için kullanılır.
%K ve %D Hesaplaması
Stokastik osilatörün iki bileşeni vardır:
- %K çizgisi: %K = [(Kapanış - En Düşük(N)) / (En Yüksek(N) - En Düşük(N))] × 100. N varsayılan olarak 14 periyottur.
- %D çizgisi: %K'nın 3 periyotluk basit hareketli ortalamasıdır. Sinyal çizgisi görevi görür.
%K hızlı hareket ederken %D daha yavaş ve pürüzsüz bir seyir izler. İkisi arasındaki geçişler alım/satım sinyali üretir: %K, %D'yi aşağıdan yukarı keserse alım; yukarıdan aşağı keserse satım sinyali olarak yorumlanır.
Hızlı, Yavaş ve Tam Stokastik Farkı
| Tür | %K | %D | Özellik |
|---|---|---|---|
| Hızlı Stokastik | Ham %K | %K'nın 3-SMA'sı | Çok duyarlı, fazla gürültü |
| Yavaş Stokastik | Ham %K'nın 3-SMA'sı | Yeni %K'nın 3-SMA'sı | Daha pürüzsüz, tercih edilen |
| Tam Stokastik | Ayarlanabilir düzleştirme | Ayarlanabilir SMA | Esnek, özelleştirilebilir |
Çoğu platformda varsayılan olarak yavaş stokastik (14, 3, 3) gelir. Hızlı stokastik gürültülü olduğundan genellikle tercih edilmez. Tam stokastik ise deneyimli traderların kendi stratejilerine göre optimize ettiği versiyondur.
Aşırı Alım ve Aşırı Satım Sinyalleri
Osilatör 80 seviyesinin üstüne çıktığında aşırı alım bölgesine girilmiş demektir; bu, fiyatın kısa vadede geri çekilebileceğini gösterir. 20 seviyesinin altına indiğinde ise aşırı satım bölgesi söz konusudur ve toparlanma olasılığı artar.
Ancak güçlü bir yükseliş trendinde stokastik uzun süre 80 üzerinde kalabilir; bu durum sat sinyali değildir. Tersine, sağlam bir düşüş trendinde 20 altında uzun süre kalınabilir. Bu nedenle stokastik sinyalleri trend yönünde değerlendirmek daha güvenilir sonuçlar verir.
Stokastik Divergansı
Stokastik divergansı, fiyat ile osilatör arasındaki zıt yönlü hareketi ifade eder. Fiyat yeni yüksek yaparken stokastik daha düşük tepe oluşturursa negatif (ayı) divergansı oluşur. Fiyat yeni düşük yaparken stokastik daha yüksek dip oluşturursa pozitif (boğa) divergansı söz konusudur.
Lane bu kavramı özellikle önemsiyordu. Ona göre divergans, en güçlü stokastik sinyallerinden biriydi. Bununla birlikte divergans teyit gerektiren bir sinyaldir; tek başına pozisyon açmak için yeterli kabul edilmez.
Kullanım Stratejileri
Stokastiği en verimli kullanan traderlar genellikle şu yaklaşımları benimser: yalnızca trend yönünde sinyal almak (yükseliş trendinde yalnızca aşırı satım bölgesinden çıkış sinyali), birden fazla zaman dilimini karşılaştırmak (haftalık aşırı satım bölgesindeyken günlük alım sinyali beklemek) ve destek/direnç bölgelerinde gelen sinyalleri önceliklendirmek.