FOREXPedia

FOREXPedia
Forex'e Giriş
Forex'in Temel Kavramları
Temel Analiz
Teknik Analiz
Teknik Formasyonlar
Teknik Göstergeler
Osilatörler
Forex ile Yatırım Yönetimi

Yatırımda Kitle Psikolojisi ve Eğilim


Piyasada yatırımcıların genel ruh halini sınıflandıran şu dört terime sık sık rastlarız; boğalar, ayılar, domuzlar ve koyunlar.

Boğalar; Fiyatı boynuzlarıyla alttan yukarı doğru kaldırır. Piyasada boğalar (alıcılar), fiyatın artış yönüne yatırım yapan katılımcılardır.

Ayılar; Genelde fiyata pençe atarak, yukarıdan aşağıya doğru darbe vurur. Piyasada ayılar (satıcılar), fiyatların düşüş yönüne yatırım yapan yatırımcılardır.

Domuzlar; Açgözlü yatırımcılardır. Aşırı dikkatsiz davranarak çoğu zaman kolayca yem olurlar. Bu tip yatırımcıların bazıları emin olmadığı zamanlarda büyük miktarlarla işleme girerler ve ilk ters piyasa hareketinde iflas ederler. Bazıları ise kaybeden pozisyonları uzun süre açık tutar ve zararı çoğaltırlar.

Koyunlar; Piyasanın çekingen yatırımcılarıdır. Koyunlar büyük bir korku içinde kimi zaman boğaların, kimi zaman da ayıların peşine düşer ve uzman vizyonu oluşturmaya çalışır.



Yatırımda Kitle Psikolojisini Etkileyen Unsurlar


Fiyat

Piyasada alıcılar mümkün olduğunca az ödemeye, satıcılar ise daha çok kazanç sağlamaya çalışır. Eğer taraflar fikirlerinde ısrarlıysa işlem gerçekleşmez. Piyasa işlemlerinin gerçekleşebilmesi için iki tarafın da ortak bir fikre sahip olması gerekir.

Eğer işlem gerçekleşmemişse fiyat mevcut değildir. Çünkü alıcı ile satıcının kendileri için belirlediği fiyat, yalnızca onların kendi isteklerini ifade eder ve bu yatırım anlaşmasını sağlamaz. FX işlemleri aracı kurum olmadan sadece alıcıyla satıcı arasında gerçekleştirilirse işlemler uzun sürebilir. Ama gerçekte durum daha farklıdır.  Etrafta uygun durumu bekleyen sayısız izleyici kitlesi vardır. Piyasada yatırım işlemi alıcıyla satıcı ortak anlaştığı zaman gerçekleşmiş olur.  Fiyatlar alıcılarla satıcıların hem fikir olduğu alışveriş seviyeleridir. Fiyatların değişim grafiği ve işlem hacmi göstergeleri belli zaman aralıklarında piyasadaki kitle psikolojisini yansıtır.


Piyasada Kitle Tavırları

Piyasada işlemlerle ilgili fiyat anlaşmaları sürekli değişir. Bazen bu anlaşmalar durgun piyasa koşullarında, bazen kaos durumlarında yapılır. Profesyonel piyasa katılımcıları durgun zamanlarda pozisyon alır, kaos oluştuğu zaman pozisyonu terk eder ve karı gerçekleştirir.


Teknik analiz, piyasadaki kitle psikolojisini inceleme yöntemidir. Teknik analiz yaptığınızda piyasada alıcılarla satıcılar arasında güç oranlarını bulmaya çalışırsınız ve pozisyonlarınızı bu bilgilere dayalı kurarsınız. Teknik analiz bilim ve yaratıcı fikrin bileşimidir. Teknik analizde bilimsel yapıyı istatistik, indikatör analiz yöntemleri, yaratıcı yapıyı ise analiz sonuçlarını etkin kullanma yetenekleri oluşturur.


Çoğunluğa Katılma İsteği

Birçok piyasa katılımcısı çoğunluğa katılmaya ihtiyaç duyar. Yatırımları hep bu isteğe göre yönetmek kişinin serbest karar verme yeteneğini köreltebilir. Başarılı yatırımcı, yatırım kararlarında her zaman kendi fikrine dayanır. Piyasayı serbest analiz etmek ve yalnız kendi kararlarına göre işlem yapmak disiplin ve irade gerektirir. Fakat tüm bunlara rağmen, kitlenin isteklerini hiçe saymak doğru değildir. Piyasanın eğilimini sonuçta kitlenin istekleri belirler ve uzun vadeli işlem stratejileri hiç bir durumda eğilime karşı kurulmamalıdır.


Sürekli kitlenin isteği yönünde işlem yapmak zorunda değilsiniz ama unutmayın ki, kitleye karşı işlem yaptığınızda aşırı risk üstlenmiş olursunuz. Kitle güçlüdür ama sadedir. Profesyonel yatırımcı kendi kararlarına dayanarak, kitlenin hareketinden kar elde etmeye çalışır.  Kitleye giren katılımcı ise, eğilime girer ama dönüş noktalarını göremez. Profesyonel yatırımcı sadece kendi fikirlerine dayalı kararlar verir.


Kazanç Kaynağı

Piyasada elde etmek istediğiniz kazanca, piyasanın diğer katılımcıları da en az sizin kadar sahip olmayı düşünür. Başkaları bu kazancı sizinle paylaşmayı aklından bile geçirmez. Piyasaya giren herkes menfaat sağlama niyetindedir. Kazanç fırsatları çok büyüktür ama bu fırsatları yakalamak için katılımcılar arasındaki mücadele de bir hayli serttir.


Özgürlük

Piyasada yapmanız gereken, fiyat değişimlerinin ardından sürüklenmek değil, daha önceden planlanmış yatırım stratejilerinize uygun işlem gerçekleştirmektir.

Pozisyona girme ve çıkma zamanınızı net olarak belirlemelisiniz. Emin olmadığınız zamanlarda işlem yapmamalısınız.Pozisyondayken, kendi duygularınızı ve gelişmeleri kontrol altında tutmalısınız. Pozisyon alma ve kapama nedenlerinizi sürekli not almalı, yatırım miktarlarınızı sürekli kontrol etmelisiniz. Hiçbir zaman seans içinde veya işlem yaparken karar değiştirmemelisiniz. Yatırımlarınızı önceden belirlenmiş plana dayalı ve etkin yatırım yöntemi kurallarına uygun gerçekleştirirseniz piyasada istikrarlı kazanç elde edebilirsiniz.


YATIRIMDA EĞİLİM PSİKOLOJİSİ

Piyasada fiyatlar, alıcılarla satıcıların kar etme istekleri ve zarar korkusunun etkisiyle artar ve düşer. Eğer fiyatlar artıyorsa, bu piyasaya alıcıların hakim olduğunu ve çoğunluğun fiyatların yükseleceği beklentisine sahip olduğunu gösterir. Piyasa artış eğilimine girdiği zaman alıcılar daha sağduyulu olur ve gelecekte de fiyatların artmaya devam edeceği konusunda umutlanırlar. Bu noktada satıcılar ise, fiyatların daha da artacağı konusunda endişelenirler, yeni satışlar yapmaktan kaçınırlar ve fiyatların biraz daha artmasını beklerler.


Artış eğilimi, yalnızca alıcıların pozisyondan çekilmesi ve satıcıların kararını kesinleştirmesiyle biter. Fiyatlar yeni zirve oluşturduktan sonra, aşağı doğru yeni eğilim başlar ve bu satıcıları harekete geçirir. Fiyatların daha da düşeceği umuduyla satıcılar pozisyona girer. Aynen artış eğiliminde olduğu gibi, ama bu kez alıcılar, fiyatların daha da düşeceğinden endişelenir ve en alt fiyatta pozisyon almak isterler. Düşüş eğilimi, yalnız satıcıların pozisyondan çekildiği ve alıcıların kararlarını kesinleştirdiği zaman biter.


Piyasada fiyat artışlarını etkileyen en önemli faktör, alıcıların kar elde etme istekleri ve satıcıların düşüş ile ilgili endişeleridir. Aşırı artış durumlarında artık herkes en ucuza almayı değil, bir an önce eğilime girmeyi ve fırsatları kaçırmamayı düşünür. Eğilimin sertliği pozisyona girenlerin duygusal halini ifade eder. Eğer alıcılar, satıcılardan çok az farkla üstünse artış yassı eğilime sahip olacaktır.  Alıcı sayısının satıcı sayısını fazlasıyla aştığı durumlarda ise, artış sert bir eğilime sahip olacaktır.

Piyasada fiyatlar yükseldiği zaman, satıcılar büyük endişe içinde olurlar. Eğilim neredeyse dikey çizgi haline geldiğinde ise, herkes alım yapar, hatta satıcılar bile.

Ardından “Hayal Kırıklığı Şoku’” olarak tanımlanan an gelir. Alıcıların karı realize etmesiyle, piyasaya büyük hacimde satış kontratları girer ve artış durur. Satışlar giderek artar ve eğilim geri dönmeye başlar. Ara sıra artışlar görülse bile eğilim artık önceki yöne dönmez.  Bunun nedeni; düşüş görmüş boğaların daha esnek ve kararlı olmalarıdır. Ayılar ise düşüncelerinde daha emin görünür ve kesin kararlar verirler.  Açıklanan kuralların hepsi tam tersi uygulanmak üzere düşüş eğilimleri için de geçerlidir.


Tüm bunların yanı sıra, piyasada işlem yaparken, yatırımlarınızın rasyonel dağılımını da sağlamalısınız. Nihayetinde, korku ve aç gözlülük cenderesinde boğulmamak için düşünce ve duygularınıza hakim olmalısınız. Yatırım faaliyetlerinde tüm bu kurallara dikkat eden analist, herhangi bir tahminciden daha çok kar elde eder.

Gerçekçi bir analist, herhangi bir mücadeleye girmeden, duygularına hakimdir ve alım-satımlara karşı özel bir tutku hissetmez.