{"id":2239,"date":"2017-05-10T13:09:42","date_gmt":"2017-05-10T13:09:42","guid":{"rendered":"https:\/\/www.investaz.com.tr\/blog\/?p=2239"},"modified":"2021-06-15T11:18:11","modified_gmt":"2021-06-15T11:18:11","slug":"turev-urunlerin-kullanim-amaclari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.investaz.com.tr\/blog\/turev-urunlerin-kullanim-amaclari\/","title":{"rendered":"T\u00fcrev \u00dcr\u00fcnlerin Kullan\u0131m Ama\u00e7lar\u0131"},"content":{"rendered":"

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde T\u00fcrev \u00dcr\u00fcnler 3 ana ama\u00e7 i\u00e7in kullan\u0131lmaktad\u0131r. Birincisi Riskten Korunma, ikincisi Spek\u00fclasyon, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc ise Arbitraj<\/a>d\u0131r. T\u00fcrev \u00dcr\u00fcnler, aslen spot piyasalarda i\u015flem g\u00f6ren varl\u0131klardan t\u00fcretilerek piyasalarda ki faiz, kur ve fiyat riskini azaltmak veya tamamen ortadan kald\u0131rmak amac\u0131yla kullan\u0131lmaktad\u0131r. T\u00fcrev \u00fcr\u00fcnlerin fiyatlar\u0131, dayanak varl\u0131\u011f\u0131 spot piyasada ki menkul k\u0131ymet \u00fcr\u00fcn fiyat\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak belirlenen finansal ara\u00e7lard\u0131r. Tarih boyunca t\u00fcrev \u00fcr\u00fcnler fiyat dalgalanmalar\u0131na kar\u015f\u0131 riskten korunma ve gelecekte fiyatlar\u0131n ne olaca\u011f\u0131na dair tahminler ile spek\u00fclasyon yap\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Dilerseniz bu \u00fc\u00e7 kullan\u0131m amac\u0131n\u0131 biraz daha detayl\u0131 olarak inceleyelim.<\/p>\n

Riskten Korunma<\/h2>\n

Riskten Korunman\u0131n bir di\u011fer ismi ise tan\u0131m olarak Hedging olarak adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Riskten korunma etkin bir risk y\u00f6netimi ile ger\u00e7ekle\u015ftirilir. Risk, gelecekte beklenmeyen, tahminlerin \u00e7ok \u00f6tesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyen olaylar\u0131n sonucunda muhtemel kay\u0131plar\u0131 bertaraf edilmesi amac\u0131yla \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc yap\u0131lan de\u011fi\u015fkenlerdir. Risk k\u0131smi olarak veya t\u00fcm bilinmeyenlerin bilinmesiyle tamamen ortadan kald\u0131r\u0131labilir.<\/p>\n

Hedging i\u015flemleri i\u00e7in en iyi \u00f6rneklemeler vadeli i\u015flem ve t\u00fcrev \u00fcr\u00fcn piyasalar\u0131nda korunma ama\u00e7l\u0131 i\u015flem yapan ithalat\u00e7\u0131lar\u0131 ve ihracat\u00e7\u0131lar\u0131 g\u00f6sterebiliriz. Vadeli i\u015flem s\u00f6zle\u015fmelerinde al\u0131c\u0131 taraf olarak korunma i\u015flemi yapan ithalat\u00e7\u0131lar ile sat\u0131c\u0131 taraf olarak korunma i\u015flemi yapan ihracat\u00e7\u0131lar kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelerek bir piyasan\u0131n meydana gelmesinde zemin olu\u015fturabilirler.<\/p>\n

Bir ihracat\u00e7\u0131n\u0131n bug\u00fcn itibari ile mal\u0131n\u0131 satt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve 2 ay sonra paras\u0131n\u0131 alaca\u011f\u0131n\u0131 varsayal\u0131m. E\u011fer 2 ay sonra d\u00f6viz kuru TL kar\u015f\u0131s\u0131nda geriler ise ihracat\u00e7\u0131 paras\u0131n\u0131 tahsil etti\u011fi g\u00fcn eline daha az T\u00fcrk Liras\u0131 ge\u00e7ecektir. D\u00f6viz riskini ortadan kald\u0131rmak isteyen ihracat\u00e7\u0131, mal\u0131n\u0131 satt\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn alaca\u011f\u0131 kadar miktara denk gelecek vadeli i\u015flem borsalar\u0131ndan veya tezgah \u00fcst\u00fc t\u00fcrev \u00fcr\u00fcn d\u00f6viz s\u00f6zle\u015fmesini satarak kur riskini ortadan kald\u0131racakt\u0131r. Spot piyasada d\u00f6viz kurunun TL kar\u015f\u0131s\u0131ndaki de\u011fer kayb\u0131 ile yaz\u0131lan zarar kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, ihracat\u00e7\u0131 finansal piyasalarda ki satt\u0131\u011f\u0131 d\u00f6viz s\u00f6zle\u015fmesinden elde edece\u011fi k\u00e2r ile zarar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacakt\u0131r. Ayn\u0131 benzer \u00f6rne\u011fi tersine \u00e7evirerek ithalat\u00e7\u0131 i\u00e7inde uygulayabiliriz. Bir ithalat\u00e7\u0131 bug\u00fcn itibariyle mal sipari\u015fi verdi\u011fini ve 2 ay sonra d\u00f6viz \u00f6demesi oldu\u011funu varsayal\u0131m. E\u011fer 2 ay sonra d\u00f6viz kuru TL kar\u015f\u0131s\u0131nda y\u00fckselir ise ithalat\u00e7\u0131 \u00f6deme yapaca\u011f\u0131 g\u00fcn elinde daha fazla T\u00fcrk Liras\u0131 olmas\u0131 gerekecektir. D\u00f6viz riskini ortadan kald\u0131rmak isteyen ithalat\u00e7\u0131, mal sipari\u015fi verdi\u011fi g\u00fcn d\u00f6viz kurunu sabitleyebilir. \u00d6deme yapaca\u011f\u0131 miktar kadar vadeli i\u015flem d\u00f6viz s\u00f6zle\u015fmesine al\u0131m yaparak fiyatlar\u0131n y\u00fckseli\u015fine pozisyon a\u00e7abilir. Bu durumda spot piyasada de\u011fer kaybeden TL\u2019ye kar\u015f\u0131l\u0131k d\u00f6viz fiyatlar\u0131 y\u00fckseldi\u011finden dolay\u0131 finansal piyasalardaki elde etti\u011fi kar, spot piyasada \u00f6demeye yapaca\u011f\u0131 zarar\u0131 kapatacakt\u0131r.<\/p>\n

Spek\u00fclasyon<\/h2>\n

Spek\u00fclasyon, fiyatlar\u0131n gelecekteki seyrini tahmin etmek i\u00e7in yap\u0131lan bir \u00f6ng\u00f6r\u00fcd\u00fcr. Bu \u00f6ng\u00f6r\u00fcde ana ama\u00e7 para kazanmakt\u0131r. T\u00fcrev \u00fcr\u00fcnleri kullanarak spek\u00fclasyon yapan bir \u00e7ok yat\u0131r\u0131mc\u0131 bu piyasalara fiyatlar\u0131n de\u011fi\u015fimlerinden para kazanmak amac\u0131yla gelmektedir. Bu talep ayn\u0131 zamanda piyasan\u0131n likiditesini artt\u0131ran en \u00f6nemli fakt\u00f6rlerin ba\u015f\u0131nda gelmektedir. Bir \u00e7ok yat\u0131r\u0131mc\u0131 d\u00fcz pozisyon tutarak fiyatlar\u0131n y\u00f6n\u00fc i\u00e7in spek\u00fclasyon yapar. \u00d6ng\u00f6r\u00fcs\u00fc ve tahmini do\u011fru olan yat\u0131r\u0131mc\u0131 bu bahisten para kazan\u0131r. Fiyatlar\u0131n i\u015flem y\u00f6n\u00fcn\u00fcn tersine gitmesi ise yat\u0131r\u0131mc\u0131ya para kaybettirir.<\/p>\n

Arbitraj<\/h2>\n

Asl\u0131nda t\u00fcm t\u00fcrev \u00fcr\u00fcnlerin fiyatland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n temelinde, arbitraja olanak vermeyecek \u015fekilde belirlenmesidir. Ancak baz\u0131 durumlarda farkl\u0131 piyasalarda ayn\u0131 menkul k\u0131ymet i\u00e7in farkl\u0131 fiyatlar olu\u015fabilir. Bu durum piyasaya arbitrajc\u0131lar\u0131n devreye girmesiyle d\u00fczelir.Yani menkul k\u0131ymetin ucuz oldu\u011fu piyasadan al\u0131n\u0131r ve daha pahal\u0131 oldu\u011fu piyasadan ayn\u0131 menkul k\u0131ymet sat\u0131l\u0131r. B\u00f6ylelikle piyasadaki bir dengesiz fiyatlama d\u00fczeltilmi\u015f olunur. Arbitrajda esas \u00f6nemli olan sat\u0131\u015f fiyat\u0131 ile al\u0131\u015f fiyat\u0131 aras\u0131ndaki pozitif fark\u0131n k\u00e2r olarak arbitrajc\u0131ya kalmas\u0131d\u0131r. \u00d6rnek olarak farkl\u0131 piyasada i\u015flem g\u00f6ren Alt\u0131n fiyat\u0131n\u0131 g\u00f6sterebiliriz. ABD Vadeli i\u015flem Globex borsas\u0131nda i\u015flem g\u00f6ren Comex Alt\u0131n s\u00f6zle\u015fmesi ile Borsa \u0130stanbul b\u00fcnyesinde V\u0130OP’da i\u015flem g\u00f6ren Alt\u0131n kontrat\u0131nda fiyat farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 olu\u015fmas\u0131 durumunda arbitrajc\u0131lar hemen devreye girebilir. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz teknolojisinde ve i\u015flem mekanizmas\u0131nda ayn\u0131 \u00fcr\u00fcn farkl\u0131 borsalarda i\u015flem g\u00f6rse dahi bu tip arbitraj olanaklar\u0131na rastlamak pek azd\u0131r.<\/p>\n

Ancak \u015fu tipte bir arbitraj \u00f6rne\u011fine piyasada daha s\u0131k rastlanmaktad\u0131r. Diyelim vadeli i\u015flemler piyasas\u0131nda i\u015flem g\u00f6ren bir endeks s\u00f6zle\u015fmesi ile spot piyasadaki bir endeksin fiyatlamas\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi verebiliriz. Endeks s\u00f6zle\u015fmesine ait bu \u00fcr\u00fcnde arbitraj imkan\u0131n\u0131n olu\u015fabilmesi i\u00e7in fiyatlama modellerinde d\u00fczensizli\u011fin olu\u015fmas\u0131 gerekmektedir. D\u00fczensizli\u011fi \u00f6l\u00e7menin en basit yolu ise endeks s\u00f6zle\u015fmesinin teorik fiyat\u0131n\u0131n belirlenmesidir. Teorik fiyat, endeks s\u00f6zle\u015fmesinin ileri ki vadede olmas\u0131 gereken fiyat\u0131d\u0131r. E\u011fer vadeli i\u015flem endeks s\u00f6zle\u015fmesinin piyasa fiyat\u0131 hesaplanan teorik fiyat\u0131n \u00fcst\u00fcnde ise a\u015f\u0131r\u0131 bir fiyatlama s\u00f6z konusudur. Bu durumda arbitrajc\u0131 vadeli i\u015flem s\u00f6zle\u015fmesini satar ve spot piyasadaki endeks s\u00f6zle\u015fmesini alarak risksiz bir arbitraj i\u015flemi ger\u00e7ekle\u015ftirir. Netice itibariyle vadeye kalan g\u00fcn say\u0131s\u0131 ve faiz oranlar\u0131 ile hesaplanan teorik fiyat\u0131 de\u011ferinin \u00fczerinde fiyatlanm\u0131\u015f ise mutlaka makul de\u011ferine zaman i\u00e7erisinde geri d\u00f6nece\u011finden aradaki fark, arbitrajc\u0131ya k\u00e2r olarak kalacakt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde T\u00fcrev \u00dcr\u00fcnler 3 ana ama\u00e7 i\u00e7in kullan\u0131lmaktad\u0131r. Birincisi Riskten Korunma, ikincisi Spek\u00fclasyon, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc ise Arbitrajd\u0131r. T\u00fcrev \u00dcr\u00fcnler, aslen spot piyasalarda i\u015flem g\u00f6ren varl\u0131klardan t\u00fcretilerek piyasalarda ki faiz, kur ve fiyat riskini azaltmak veya tamamen ortadan kald\u0131rmak amac\u0131yla kullan\u0131lmaktad\u0131r. T\u00fcrev \u00fcr\u00fcnlerin fiyatlar\u0131, dayanak varl\u0131\u011f\u0131 spot piyasada ki menkul k\u0131ymet \u00fcr\u00fcn fiyat\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak belirlenen finansal…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2240,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-2239","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-makaleler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.investaz.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2239","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.investaz.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.investaz.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.investaz.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.investaz.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2239"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.investaz.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2239\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3814,"href":"https:\/\/www.investaz.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2239\/revisions\/3814"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.investaz.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2240"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.investaz.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2239"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.investaz.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2239"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.investaz.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2239"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}